Hisse senedi, bir şirketin sermayesindeki payı temsil eden menkul kıymettir. Bir hisse aldığınızda o şirketin küçük bir ortağı olursunuz. Kâr ederse pay alırsınız. Zarar ederse değer kaybına ortak olursunuz.
Bu yazı, yatırım seçenekleri arasında karar vermeye çalışan biri için hazırlandı. Amaç, hisse senedinin mekaniğini net biçimde göstermek ve tahvil, fon, altın gibi alternatiflerle nerede ayrıştığını ortaya koymaktır.
Mantık basittir. Şirketin büyümek için paraya ihtiyacı vardır. Borçlanmak yerine sermayesini bölüp satar. Siz o parçalardan birini satın alırsınız.
Hisse sahibi olmak size üç temel hak verir:
Bu son madde önemlidir. Tahvil sahibi alacaklıdır, hisse sahibi ortaktır. İflasta önce alacaklılar ödenir. Riskin kaynağı budur.
Süreç şu adımlarla ilerler:
İki temel emir tipi vardır. Piyasa emri mevcut en iyi fiyattan hemen gerçekleşir. Limit emri belirlediğiniz fiyata ulaşılmazsa beklemede kalır. Yeni başlayan biri için limit emri daha güvenlidir; sürpriz fiyattan işlem yapmazsınız.
Fiyatı belirleyen tek şey arz ve taleptir. Talebi etkileyen başlıca unsurlar:
Faizler yükseldiğinde hisseler genelde baskı görür. Çünkü risksiz getiri cazip hale gelir. Enflasyon dönemlerinde ise fiyatlama gücü yüksek şirketler görece dayanıklı olabilir.
Hisse senedi tek başına iyi ya da kötü değildir. Doğru soru şudur: sizin vadenize ve risk toleransınıza uyuyor mu?
| Araç | Getiri potansiyeli | Ana risk | Nakde çevirme |
|---|---|---|---|
| Hisse senedi | Yüksek | Fiyat dalgalanması, şirket riski | Aynı gün, işlem saatlerinde |
| Tahvil | Orta, önceden bilinir | Faiz ve kredi riski | Genelde kolay |
| Yatırım fonu | İçeriğine göre değişir | Yönetim ve piyasa riski | 1-2 iş günü |
| Altın | Orta | Kur ve ons fiyatı | Kolay |
| Gayrimenkul | Orta-uzun vadede | Likidite azlığı, yüksek giriş maliyeti | Aylar sürebilir |
| Kripto para | Çok yüksek | Aşırı oynaklık, düzenleme belirsizliği | Hızlı |
İkisi de hisseye maruz kalmanızı sağlar. Farklar şurada:
Zamanı ve ilgisi sınırlı olan biri için fon makul bir başlangıçtır. Şirket analizinden keyif alan ve öğrenmeye vakit ayıracak biri için doğrudan hisse daha öğreticidir. Bireysel emeklilik gibi uzun vadeli yapılar içinde de hisse ağırlıklı fon tercih edilebilir.
Hisse senedinde asıl risk fiyatın düşmesi değil, düştüğünde satmak zorunda kalmanızdır. Vade uzadıkça bu zorunluluk azalır.
Hisse senedi, uzun vadede enflasyonun üzerinde getiri arayan